پتروشیمی جم بنزین‌ساز می‌شود؛ تولید روزانه یک میلیون لیتر بنزین در برنامه

در شرایطی که ناترازی بنزین به یکی از چالش‌های مهم حوزه انرژی تبدیل شده، پتروشیمی جم برنامه‌ای را برای استفاده از ظرفیت جریان‌های هیدروکربوری و تولید بنزین تدوین کرده است.

بر اساس توضیحات امیر اکبری، مدیرعامل پتروشیمی جم، محور اصلی این برنامه اجرای پروژه تفکیک پیرولیز و استحصال بنزین پایه است؛ پروژه‌ای که برای اجرای آن حدود ۲۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شده و زمان اجرای آن نیز ۱۲ ماه برآورد شده است.

پتروشیمی جم چقدر بنزین تولید خواهد کرد؟

طبق برنامه اعلام‌شده، ظرفیت تولید بنزین پایه در این پروژه حدود ۵۵۶ هزار لیتر در روز خواهد بود.

این محصول پس از طی مراحل مورد نیاز و اختلاط با جریان نفتا می‌تواند ظرفیت تولید محصول نهایی را به حدود یک میلیون لیتر در روز برساند.

اگرچه این میزان در مقایسه با مصرف روزانه بنزین کشور سهم محدودی محسوب می‌شود، اما ورود یک مجتمع بزرگ پتروشیمی به این حوزه از منظر استفاده از ظرفیت‌های موجود و ایجاد هم‌افزایی میان صنایع پالایشی و پتروشیمیایی قابل توجه است.

اجرای موفق این پروژه همچنین می‌تواند الگویی برای استفاده از برخی جریان‌های موجود در سایر مجتمع‌های پتروشیمی با هدف تولید فرآورده‌های با ارزش افزوده بالاتر باشد.

سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون دلاری با دوره اجرای ۱۲ ماهه

برای تکمیل و راه‌اندازی تأسیسات مورد نیاز این پروژه حدود ۲۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری پیش‌بینی شده است.

برنامه زمان‌بندی اعلام‌شده نیز اجرای پروژه در مدت ۱۲ ماه را هدف‌گذاری کرده است.

مدیرعامل پتروشیمی جم همچنین دوره بازگشت اصل سرمایه پس از بهره‌برداری تجاری را حدود شش ماه اعلام کرده است.

بر اساس برآوردهای ارائه‌شده از سوی این شرکت، اجرای پروژه می‌تواند از محل کاهش نیاز به واردات سوخت، سالانه بیش از ۲۵۵ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی ایجاد کند. تحقق این ارقام طبیعتاً به ظرفیت عملی تولید، کیفیت محصول، شرایط بهره‌برداری و متغیرهای اقتصادی وابسته خواهد بود.

پیرولیز چگونه به تولید فرآورده‌های سوختی کمک می‌کند؟

پیرولیز فرآیندی حرارتی است که طی آن مواد هیدروکربوری و پلیمری در شرایط کنترل‌شده و بدون حضور اکسیژن تجزیه می‌شوند. محصول حاصل از این فرآیند می‌تواند پس از تفکیک و پالایش به ترکیبات هیدروکربوری با ارزش تبدیل شود.

استفاده از این فناوری در ایران موضوع تازه‌ای نیست و سال‌ها قبل نیز مطالعات و آزمایش‌هایی درباره تبدیل ضایعات پلیمری به فرآورده‌های نفتی انجام شده است.

در پژوهش‌های انجام‌شده در پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران، یک واحد پایلوت پیرولیز با ظرفیت ۲۰ کیلوگرم در ساعت مورد آزمایش قرار گرفت و امکان تبدیل مخلوط پلاستیک‌های ضایعاتی به محصولات هیدروکربوری بررسی شد.

نتایج اعلام‌شده از این مطالعات نشان می‌داد بخش عمده خوراک قابلیت تبدیل به محصولات مایع از جمله برش‌های بنزینی و گازوئیلی را دارد و بخشی نیز به گازهای سوختی تبدیل می‌شود.

از پسماند پلیمری تا یک محصول با ارزش افزوده بیشتر

یکی از مزیت‌های بالقوه فناوری پیرولیز، امکان تبدیل برخی مواد و جریان‌های کم‌ارزش‌تر به محصولات هیدروکربوری قابل استفاده است.

پسماندهای پلاستیکی در صورت مدیریت نامناسب می‌توانند برای مدت طولانی در محیط باقی بمانند و دفن یا سوزاندن غیراصولی آن‌ها نیز با پیامدهای زیست‌محیطی همراه باشد.

در مقابل، فرآیندهای بازیافت شیمیایی مانند پیرولیز می‌توانند بخشی از این مواد را دوباره وارد چرخه تولید کنند؛ رویکردی که در چارچوب اقتصاد چرخشی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

با این حال، مایع خام حاصل از پیرولیز لزوماً آماده مصرف مستقیم به‌عنوان بنزین نیست.

وجود ترکیبات مختلف در محصول پیرولیز باعث می‌شود برای رسیدن به مشخصات استاندارد سوخت، فرآیندهایی مانند تفکیک، تصفیه و اختلاط کنترل‌شده با سایر برش‌های هیدروکربوری مورد نیاز باشد.

پروژه جم چه دستاورد محیط‌زیستی می‌تواند داشته باشد؟

منطقه پارس جنوبی میزبان تعداد زیادی از واحدهای پالایشی و پتروشیمیایی کشور است و مدیریت پسماندهای صنعتی و کاهش آلایندگی در این منطقه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

استفاده هدفمند از جریان‌های قابل بازیافت و تبدیل آن‌ها به محصولات با ارزش می‌تواند در کنار دستاورد اقتصادی، به کاهش بخشی از بار مدیریت پسماند نیز کمک کند.

در فرآیند پیرولیز، گازهای سبک تولیدشده نیز قابلیت بازیابی و استفاده به‌عنوان سوخت فرآیند را دارند؛ موضوعی که در صورت طراحی و بهره‌برداری صحیح می‌تواند مصرف انرژی خارجی فرآیند را کاهش دهد.

البته میزان واقعی مزیت زیست‌محیطی هر پروژه باید بر اساس نوع خوراک، فناوری مورد استفاده، میزان مصرف انرژی، کنترل آلایندگی و ارزیابی چرخه عمر آن سنجیده شود.

پتروشیمی‌ها وارد میدان جبران ناترازی بنزین می‌شوند؟

ورود پتروشیمی جم به پروژه تولید بنزین را می‌توان از زاویه دیگری نیز بررسی کرد؛ استفاده از ظرفیت صنایع پتروشیمی برای کمک به تأمین فرآورده‌های مورد نیاز کشور.

وظیفه اصلی تولید بنزین همچنان بر عهده پالایشگاه‌هاست، اما ظرفیت فنی مجتمع‌های پتروشیمی و دسترسی آن‌ها به انواع جریان‌های هیدروکربوری می‌تواند فرصت‌هایی برای تولید برخی ترکیبات و فرآورده‌های مورد نیاز صنعت سوخت ایجاد کند.

پتروشیمی جم به‌واسطه قرارگرفتن در منطقه پارس جنوبی، برخورداری از زیرساخت‌های صنعتی و دسترسی به جریان‌های هیدروکربوری، ظرفیت قابل‌توجهی برای اجرای چنین پروژه‌هایی دارد.

آزمون مهم پتروشیمی جم در پروژه بنزین

پروژه تولید بنزین پتروشیمی جم در صورت تحقق اهداف اعلام‌شده می‌تواند نمونه‌ای از نزدیک‌ترشدن زنجیره پتروشیمی و پالایش در کشور باشد.

سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون دلاری، برنامه اجرای ۱۲ ماهه، تولید حدود ۵۵۶ هزار لیتر بنزین پایه و هدف‌گذاری برای رسیدن به محصول نهایی تا ظرفیت روزانه یک میلیون لیتر، اعداد اصلی پروژه‌ای هستند که اکنون توجه صنعت انرژی را به خود جلب کرده‌اند.

با این حال، ارزیابی نهایی موفقیت طرح به اجرای پروژه، دستیابی به ظرفیت اسمی، کیفیت محصول نهایی و تحقق برآوردهای اقتصادی وابسته خواهد بود.

در صورت دستیابی به این اهداف، تولید بنزین در پتروشیمی جم می‌تواند علاوه بر ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای این مجتمع، تجربه‌ای تازه در استفاده از ظرفیت صنعت پتروشیمی برای کمک به کاهش ناترازی سوخت کشور رقم بزند.